8 tips over spelend leren

door Anita van Veen | 21 mei 2020 | Spelend leren

8 tips over spelend leren

“Nieuwsgierigheid is aangeboren (maar kan worden afgeleerd)” – Jelle Jolles.

Als trainer, voormalig manager en moeder herken ik dit als geen ander. Op het moment dat mijn zoon een paar jaar geleden aangaf rekenen maar stom te vinden op school, omdat hij het nut er niet van inzag en dus ook geen oefeningen meer maakte, ben ik i.p.v. thuis de door school geadviseerde strafwerkjes met hem monopolie gaan spelen. Wat? Dat is raar? Dat is toch belonen? Nee hoor, dat is een andere manier van leren, namelijk door spelen. Het bleek dat hij in tegenstelling tot wat school aangaf, makkelijk tot ver in de duizend kon optellen en aftrekken en dat hij het met een spelletje zelfs heel erg leuk vond!

Ieder mens kan en wil leren, maar je kunt hierin wel gedemotiveerd worden. Waardoor? Vooral omdat het niet leuk wordt gemaakt om te leren, want ja…. van jongst af aan zijn we gewend geweest, dat leren gepaard gaat met plezier en spel. Later leren we dat het vooral draait om opoffering, doorzettingsvermogen en luisteren.

“En dan kom je er erachter, dat je in de zandbak per saldo meer hebt geleerd, dan op de universiteit….” Loesje

Op diezelfde universiteiten wordt de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar de invloed van spel op leren. Hierbij enkele conclusies:

  • “Spelen is nodig om het brein voor te bereiden op het maken van de juiste keuzes in een onvoorspelbare omgeving” – prof. dr. Louk Vanderschuren – Universiteit Utrecht
  • “Spel helpt ons om de vaardigheden en inzichten te ontwikkelen, die we nodig hebben om the game of life succesvol te spelen.” – prof. dr. Jos de Mul – Hoogleraar Erasmus Universiteit
  • En de totale studie bij kinderen van Hoogleraar neuropsychologie UVA – Jelle Jolles, waarbij hij onder andere het belang van het opdoen van ervaringen en het ontplooien d.m.v. het spelen van rollen aangeeft. Tevens komen ook het belang van humor, alle zintuigen stimuleren en dat leren leuk moet zijn uitgebreid aan bod.

Het is dus aan ons: ouders, managers, docenten, trainers, etc. om te zorgen dat we die nieuwsgierigheid niet afleren en elkaar blijven uitdagen om te blijven ontwikkelen, maar hoe doe je dat? Hoe vinden we nieuwe manieren van leren en ontwikkelen? Op scholen zien we veel onderwijs vernieuwing. Om die reden zijn we voor onze kinderen ook van school geswitcht en zien dat een meer holistische aanpak op school met veel spelelementen zorgt voor het ontwikkelen van andere vaardigheden, die naar de toekomst toe heel erg belangrijk worden, als reflectie, verbinden, creativiteit, lef.

Tips voor spelend leren

In trainersland wordt al jaren in de softskill trainingen veel meer rekening gehouden met de verschillende leerstijlen van mensen en het belang van spel. Hierin zijn we klaar voor een volgende fase naar mijn idee. Vandaar dat als het gaat om de kracht van spelend leren ik de volgende meetpunten hanteer:

  1. Zorg voor voldoende beweging in een training (diverse studies o.a. van Jelle Jolles hebben aangetoond, dat door beweging het opname vermogen stijgt);
  2. Bedenk wat de leerdoelen zijn en besteed daarna de meeste tijd in het uitwerken aan hoe het voor de deelnemers LEUK kan worden. Onderdeel hiervan kan zijn om te kijken of het mogelijk is dat het helemaal geen training is, maar een ervaring waarbij men ook leert, zoals een game met veel je neus stoten en veel ruimte voor reflectie. De Leiderschaps Boost of Management game de Innovatie zijn hier voorbeelden van;
  3. Ieder mens heeft een andere manier van spelen. In de zandbak is ook niet iedereen taartjes aan het bakken. Geef dus meerdere opties waarop mensen met de materie aan de slag kunnen gaan en geef ook ruimte voor zelf vormgeven. (een lied schrijven, een vlog maken, een logo creëren, een loesje poster maken, enz…) De eindresultaten worden hierdoor vaak ook veel leuker en vernieuwender. Meer hierover kan je ook lezen bij onze visie op leren;
  4. Leren doe je niet alleen in een training, maar zeker ook daarbuiten. Nu kan je huiswerk meegeven. Het kan ook zijn dat je de deelnemers iets laat creëren met elkaar, waarbij hun eigen input relevant is;
  5. Creëer een spelelement door de hele training heen, waarbij je zorgt voor een eerlijk systeem van punten verkrijgen en…. geef het waarde door een echte prijs;
  6. Theater is een prachtige manier om rollen te leren. Traineracteurs kunnen veel meer dan alleen een tegenrol spelen, daarnaast zijn al die rollenspellen na elkaar voor de deelnemers vaak erg vermoeiend om naar te kijken. Kijk naar theatersport en alles wat daarbij komt kijken en integreer dit in de training. In sommige gevallen kun je dit uitwerken naar echt acteerwerk in een vlog, lipdub, film e.d.;
  7. Voeg zintuigen toe aan de training: proeven, voelen, horen, zien, ruiken. Allemaal zorgen ze voor ervaringendie blijven hangen.;
  8. En ja….. kijk even bij het lievelingsspeelgoed van je kinderen! Kapla, Lego e.d. horen eigenlijk standaard thuis in de trainerskoffer. Geen volwassene die niet al begonnen is met bouwen voordat de uitleg is begonnen…..

Om het spelend leren verder onder de knie te krijgen volg ik op dit moment de opleiding Ludo Didactiek aan de Hogeschool voor de Kunsten. De inzichten daarover zullen zeker snel volgen.